BABAD KELUARGA SUROHADIWIJOYO
Riwayat Trah Agung Tumurunipun Para Sentana Tuban
Bismillahirrahmanirrahim
Kanthi nyebut Asma Allah Kang Maha Asih tur Maha Welas Asih.
Mugi cathetan trah punika dados pangeling-eling tumrap para
putra wayah lan buyut ing tembe mburi, supados boten pedhot saking
asal-usulipun, boten kesupen dhateng para leluhur, sarta tansah ngugemi
piwulang kabecikan ingkang sampun dipun warisaken turun-temurun.
Wiwitaning Trah
Miturut cariyos para sepuh lan cathetan silsilah kulawarga,
trah punika kagandheng kaliyan para leluhur luhur ing tanah Jawi, ingkang
turunipun saged dipun lacak wiwit saking:
Raden Panji Songosari
tumurun dhateng:
Raden Ajeng Gagak Permata I
tumurun dhateng:
Raden Panji Gagak Permata II
tumurun dhateng:
Raden Tumenggung Gagak Permata III
tumurun dhateng:
Raden Suradana
tumurun dhateng:
Raden Panji Dipradiya I
tumurun dhateng:
Raden Panji Dipradiya II
tumurun dhateng:
Raden Catradikusuma
tumurun dhateng:
Raden Pranadikusuma
ingkang lajeng nurunaken putri utama:
Raden Ayu Siti Kusbandi Soetirah
Saking garwa utama punika lajeng nyawiji kaliyan salah
satunggaling putra trah priyayi Tuban, inggih punika:
Raden Rahmat Surohadiwijoyo
putra saking kulawarga ageng Surohadiwijoyo ing Tuban.
Babadipun Raden Surohadiwijoyo
Ing jamanipun, Raden Surohadiwijoyo misuwur minangka
satunggaling priyayi utama ing Kadipaten Tuban. Saking panjenenganipun lair
para putra-putri ingkang lajeng dados cikal-bakal cabang-cabang kulawarga ing
maneka papan.
Ing antawisipun para putra punika wonten kalih cabang ageng,
inggih punika:
Raden Harjonadi lan Raden Rahmat Surohadiwijoyo.
Cabang Raden Harjonadi
Raden Harjonadi kagungan putra-putri gangsal. Salah
satunggaling putri ingkang misuwur ing lingkungan kulawarga inggih punika:
Bude Murti.
Sanadyan minangka putri biologis saking garis Harjonadi,
nanging ing lampah gesangipun Bude Murti dipun angkat dados putri dening Raden
Ayu Siti Kusbandi.
Awit saking punika, Bude Murti boten namung kagolong trah
Harjonadi kemawon, nanging ugi dados bagéyan wigati saking lingkungan kulawarga
Kusbandi-Surohadiwijoyo.
Cabang Eyang Mijah
Ing cabang sanès wonten putri ingkang dipun wastani:
Eyang Mijah.
Saderengipun bebrayan, Eyang Mijah sampun kagungan putra:
Eyang Samirono.
Sasampunipun krama kaliyan:
Raden Mas Panji,
panjenenganipun pikantuk putri:
Eyang Soetjirah, ingkang ugi kawentar kanthi
sesebutan:
Bude Rahmat utawi Eyang Suci.
Mekaten, Eyang Samirono lan Eyang Soetjirah dados sadulur
tiri ing satunggaling kulawarga.
Cabang Raden Rahmat Surohadiwijoyo
Raden Rahmat Surohadiwijoyo bebrayan kaliyan:
Raden Ayu Siti Kusbandi.
Saking bebrayan punika miyos sewelas putra-putri.
Salah satunggaling putri ingkang lajeng nerusaken garis trah
punika inggih:
Raden Roro Nurwulan Titisarie.
Panjenenganipun lajeng nurunaken putra:
Raden Rahadhian Inu Kertapati, ingkang ing kalangan
kulawarga langkung misuwur kanthi sesebutan:
Nucky.
Lumantar panjenenganipun, trah Kusbandi lan Surohadiwijoyo
tetep kasambung dumugi jaman samenika.
Sesambetan Kekerabatan
Amargi Eyang Mijah lan Eyang Rahmat asalipun saking
satunggaling garis sedherek kandung, mila turun-turunanipun ugi tetep
kagandheng wonten ing satunggaling trah ageng.
Mila, miturut tata sesebutan kulawarga Jawi:
Rahadhian Inu Kertapati kagolong generasi ingkang langkung
sepuh tinimbang Mbak Nuri, putu saking Eyang Soetjirah.
Miturut pranatan trah, panjenenganipun saged kasebat Oom
utawi Paman, sanadyan babagan umur saged sami utawi malah langkung enem.
Awit ing budaya Jawi, drajat sesambetan dipun ukur saking
urutan generasi, boten saking cacahing yuswa.
Piweling Kanggo Para Turun
Mugi para putra wayah lan buyut ing tembe mburi tansah eling
bilih kamulyan trah boten wonten ing gelar utawi drajat semata.
Kamulyan sejati dumunung wonten ing:
- ngajeni
leluhur,
- ngurmati
wong tuwa,
- njaga
paseduluran,
- ngreksa
silaturahmi,
- lan
ngamalaken kabecikan tumrap sesami.
Awit para leluhur sampun maringi warisan ingkang langkung
aji tinimbang bandha, yaiku asmane kulawarga ingkang kedah dipun jaga kanthi
pakurmatan lan kaluhuran budi.
Wallahu a'lam bish-shawab.
R. P. SONGOSARI
│
└── R. Aj. GAGAK PERMATA I
│
└── R. P. GAGAK
PERMATA II
│
└── R. T.
GAGAK PERMATA III
│
└── R.
SURADANA
│
└── R.
P. DIPRADIYA I
│
└── R. P. DIPRADIYA II
│
└── R. CATRADIKUSUMA
│
└── R. PRANADIKUSUMA
│
└── RA SITI
KUSBANDI SOETIRAH
║
║ menikah
║
R. RAHMAT
SUROHADIWIJOYO
│
├── 11 Putra-Putri
│
└── RR NURWULAN
TITISARIE
│
└──
RAHADHIAN INU KERTAPATI
(NUCKY)
TRAH SUROHADIWIJOYO
==================
R. SUROHADIWIJOYO
│
├── R. HARJONADI
│ │
│ ├── Anak-anak Harjonadi
│ │
│ └── BUDE MURTI
│ (anak angkat
RA Siti Kusbandi)
│
├── EYANG MIJAH
│ │
│ ├── EYANG SAMIRONO
│ │
│ └── (dengan RM
PANJI)
│ │
│ └── EYANG
SOETJIRAH
│ (BUDE
RAHMAT / EYANG SUCI)
│ │
│ └── Orang
Tua Mbak Nuri
│ │
│ └──
MBAK NURI
│
└── R. RAHMAT SUROHADIWIJOYO
│
└── RR NURWULAN
TITISARIE
│
└── RAHADHIAN
INU KERTAPATI
BAB II
PRASETYA PARA LELUHUR DAN JEJAK KAMULYAN TRAH
Sangkan Paraning Dumadi
Ing tanah Tuban, ingkang wiwit jaman Majapahit dumugi
Mataram misuwur minangka papan panggenan para adipati, ulama, saudagar, lan
prajurit, tuwuh satunggaling trah ingkang ngugemi pakurmatan, kawicaksanan, lan
pengabdian tumrap masyarakat.
Trah punika ing tembe dikenal minangka Trah Surohadiwijoyo.
Sanadyan wektu sampun nggeser pirang-pirang generasi,
nanging asmane para leluhur taksih kapethik ing cariyos para sepuh, dados obor
ingkang madhangi dalan tumrap para turunipun.
Para leluhur punika boten namung ninggalaken getih lan
asmane kulawarga, nanging ugi warisan budi pekerti, tata krama, lan piwulang
gesang.
Wonten satunggaling pitutur sepuh ingkang tansah dipun
warisaken:
"Aja nganti putus saka oyodmu, amarga wit kang lali
marang oyode bakal gampang rubuh nalika katempuh prahara."
Raden Rahmat Surohadiwijoyo
Ing antawisipun para putra trah Surohadiwijoyo, nama Raden
Rahmat Surohadiwijoyo dados salah satunggaling simpul penting ing perjalanan
kulawarga.
Panjenenganipun dados jembatan ingkang nyawijikaken
kaluhuran Trah Surohadiwijoyo kaliyan Trah Kusbandi-Pranadikusuma.
Nalika bebrayan kaliyan Raden Ayu Siti Kusbandi, satemene
boten namung kalih pribadi ingkang nyawiji, nanging kalih trah ageng ingkang
sami kagungan sejarah panjang lan pakurmatan luhur.
Saking bebrayan punika miyos sewelas putra-putri.
Saben putra-putri nggawa cabang sejarahipun piyambak, nyebar
dhateng maneka papan, nanging tetep kagandheng wonten ing satunggaling oyod
leluhur.
Raden Ayu Siti Kusbandi
Raden Ayu Siti Kusbandi minangka wanita utama ing kulawarga.
Miturut silsilah ingkang taksih kasimpen, garis
keturunanipun saged dipun lacak dumugi para leluhur lawas, wiwit Raden Panji
Songosari tumurun ngantos Raden Pranadikusuma.
Panjenenganipun misuwur minangka pribadi ingkang ngemong,
ngreksa paseduluran, lan ngluhuraken nilai kekeluargaan.
Prastawa nalika ngangkat Bude Murti minangka putri asuh
dados pratandha bilih katresnan kulawarga boten tansah winates dening getih,
nanging ugi dening welas asih lan tanggung jawab.
Mila ngantos sapunika, asmane tansah dipun kenang kanthi
pakurmatan dening para keturunan.
Eyang Mijah lan Cabang Keluarga Panji
Ing cabang sanes, Eyang Mijah dados salah satunggaling tokoh
wanita ingkang nglajengaken garis kulawarga kanthi cara ingkang unik.
Saderengipun bebrayan kaliyan Raden Mas Panji,
panjenenganipun sampun kagungan putra, Eyang Samirono.
Sawise bebrayan, miyos Eyang Soetjirah utawi Bude Rahmat
ingkang lajeng dados leluhur tumrap generasi Mbak Nuri.
Cabang punika dados bukti bilih perjalanan gesang saben
tiyang kagungan alur lan takdiripun piyambak-piyambak.
Nanging sanadyan dalanipun benten, pungkasanipun tetep
sesambung wonten ing satunggaling kulawarga ageng.
Bude Murti, Simbol Katresnan Tanpa Wates
Wonten satunggaling tokoh ingkang asring dipun sebat kanthi
rasa tresna dening para sepuh, inggih punika Bude Murti.
Panjenenganipun minangka putri biologis saking garis
Harjonadi.
Nanging katresnan Raden Ayu Siti Kusbandi ndadosaken
panjenenganipun dados bagéyan wigati ing lingkungan kulawarga Rahmat
Surohadiwijoyo.
Ing tradisi Jawa, hubungan semacam punika asring dipun
wastani "sedulur batin", ingkang kadhangkala langkung kiyat tinimbang
hubungan darah.
Mila asmane Bude Murti tansah dipun cathet minangka salah
satunggaling tiyang ingkang nyambungaken maneka cabang kulawarga.
Nurwulan Titisarie lan Terusan Trah
Nalika wektu lumampah maju, tongkat sejarah kulawarga tumiba
dhateng tangan RR Nurwulan Titisarie.
Panjenenganipun dados salah satunggaling penerus utama ing
generasi salajengipun.
Lumantar panjenenganipun, lair Rahadhian Inu Kertapati.
Mekaten, sejarah panjang para leluhur wiwit Songosari, Gagak
Permata, Pranadikusuma, Kusbandi, lan Surohadiwijoyo terus ngrembaka ing
generasi anyar.
Saben generasi kagungan tugas ingkang sami:
ngreksa asmane kulawarga,
ngluhuraken budi pekerti,
lan maringi manfaat tumrap sesami.
Prasetya Keturunan
Mugi para putra wayah Trah Surohadiwijoyo tansah ngugemi
prasetya:
"Ngajeni leluhur tanpa ngkultusake.
Ngurmati tradhisi tanpa ninggal akal budi.
Ngugemi agama minangka pituduh urip.
Lan dados manungsa kang migunani tumrap bangsa, agama, lan kulawarga."
Awit sejatinipun, kemuliaan trah boten wonten ing gelar
ingkang dipun sandhang, nanging wonten ing akhlak lan pengabdian ingkang dipun
tinggalaken.
RADEN PANJI SONGOSARI
│
└── GAGAK PERMATA I
│
└── GAGAK PERMATA
II
│
└── GAGAK
PERMATA III
│
└──
SURADANA
│
└──
DIPRADIYA I
│
└── DIPRADIYA II
│
└── CATRADIKUSUMA
│
└── PRANADIKUSUMA
│
└── RA SITI
KUSBANDI
║
║
║
R. RAHMAT SUROHADIWIJOYO
│
┌──────────────────────────┼──────────────────────────┐
│ │ │
Putra-putri
lain RR NURWULAN Putra-putri lain
│
│
RAHADHIAN INU KERTAPATI
│
Generasi Penerus
TRAH SUROHADIWIJOYO
R. SUROHADIWIJOYO
│
├── R. HARJONADI
│ │
│ └── BUDE MURTI
│ (putri asuh RA
Siti Kusbandi)
│
├── EYANG MIJAH
│ │
│ ├── EYANG SAMIRONO
│ │
│ └── RM PANJI
│ │
│ └── EYANG
SOETJIRAH
│ (BUDE
RAHMAT / EYANG SUCI)
│ │
│ └──
Orang Tua Mbak Nuri
│
│
│
└── MBAK NURI
│
└── R. RAHMAT SUROHADIWIJOYO
│
└── RR NURWULAN
TITISARIE
│
└──
RAHADHIAN INU KERTAPATI
BAB III
TRAH AGUNG TUBAN DAN WARISAN KEBANGSAWANAN JAWA
Tuban Ing Jaman Para Leluhur
Saderengipun Republik Indonesia kawangun, Tuban sampun
misuwur minangka salah satunggaling tanah penting ing pesisir lor Tanah Jawi.
Kutha punika dados papan patemon budaya, perdagangan, agama,
lan pamarentahan. Saka pelabuhan-pelabuhanipun, para saudagar layar tumuju
Madura, Gresik, Surabaya, Jepara, Banjarmasin, Malaka, lan maneka papan
sanesipun.
Ing tanah punika para adipati, bupati, ulama, lan para
priyayi sami ngemban tugas ngreksa katentreman rakyat.
Mula boten gumun bilih wonten kulawarga-kulawarga luhur
ingkang turun-temurun ngemban tanggung jawab sosial lan pamarentahan.
Salah satunggaling garis keturunan ingkang kawentar ing
lingkungan punika yaiku Trah Surohadiwijoyo.
Sanadyan cathetan resmi jaman rumiyin boten tansah kasimpen
kanthi sampurna, nanging memori kulawarga lan silsilah ingkang dipun warisaken
para sepuh ngandharaken bilih para leluhur punika kagolong golongan priyayi
ingkang dipun ajeni dening masyarakatipun.
Makna Gelar Para Leluhur
Ing silsilah kulawarga kapanggih maneka sesebutan:
- Raden
Panji (R.P.)
- Raden
Ajeng (R.Aj.)
- Raden
Ayu (R.A.)
- Raden
Roro (R.R.)
- Raden
Mas (R.M.)
- Raden
Tumenggung (R.T.)
Saben gelar kagungan teges lan pakurmatan piyambak.
Raden Panji
Gelar Panji ing tradisi Jawa asring kagandheng kaliyan trah
bangsawan lan para sentana ingkang asalipun saking garis luhur.
Ing naskah-naskah kuna, nama Panji kerep dipungayutaken
kaliyan kawicaksanan, kepemimpinan, lan kesatriaan.
Raden Tumenggung
Tumenggung minangka gelar pejabat luhur ing struktur
pamarentahan Jawa.
Tumenggung biyasa kagungan tanggung jawab babagan keamanan,
administrasi, utawi tugas kenegaraan sanesipun.
Nalika nama Gagak Permata III nyandang gelar Tumenggung,
punika dados pratandha bilih leluhur punika nate kagungan posisi terhormat ing
masyarakatipun.
Raden Ayu lan Raden Roro
Raden Ayu dipun sandhang dening wanita bangsawan ingkang
sampun bebrayan.
Dene Raden Roro dipun sandhang dening wanita bangsawan
ingkang dereng bebrayan.
Mila sesebutan RR Nurwulan Titisarie lan RA Siti Kusbandi
boten namung nama, nanging ugi pratandha status sosial lan budaya ing
lingkungan kulawarga.
Leluhur Minangka Piwulang
Para leluhur boten dipun kenang amargi gelaripun semata.
Ing budaya Jawa, leluhur dipun hormati amargi laku
gesangipun.
Ana pitutur lawas:
"Ajining diri saka lathi, ajining raga saka
busana."
Nanging para leluhur Surohadiwijoyo tansah maringi tuladha
bilih ajining kulawarga langkung gumantung marang watak lan tumindak tinimbang
drajat.
Saking para leluhur punika turun nilai-nilai:
- ngajeni
wong tuwa,
- setya
marang kulawarga,
- tresna
marang ilmu,
- migunani
tumrap masyarakat,
- lan
tansah nyandhak agama minangka tuntunan urip.
Persambungan Kalih Trah Ageng
Salah satunggaling prastawa penting ing sejarah kulawarga
yaiku nalika nyawijining:
Trah Kusbandi-Pranadikusuma
lan
Trah Surohadiwijoyo.
Persatuan punika dumados lumantar bebrayan:
Raden Rahmat Surohadiwijoyo
lan
Raden Ayu Siti Kusbandi.
Saka persatuan punika lahir generasi anyar ingkang
nggabungaken warisan kalih trah sekaligus.
Ing budaya Jawa, perkawinan semacam punika dipun anggep
minangka "sambunging trah", ingkang boten namung nyawijikaken
individu, nanging ugi nyambungaken sejarah para leluhur.
Nurwulan Titisarie:
Jembatan Antar Generasi
Ing saben kulawarga ageng mesthi wonten sosok ingkang dados
jembatan antar generasi.
Ing trah punika, salah satunggaling sosok punika yaiku:
RR Nurwulan Titisarie.
Lumantar panjenenganipun, warisan para leluhur tumurun
dhateng generasi modern.
Panjenenganipun dados penghubung antawis generasi para eyang
kaliyan generasi putra-wayah ing jaman teknologi lan globalisasi.
Mila posisi panjenenganipun ing silsilah kulawarga kagungan
makna strategis lan historis.
Rahadhian Inu Kertapati:
Penerus Ing Jaman Anyar
Nalika para leluhur nglampahi jaman kolonial, revolusi, lan
awal kemerdekaan, generasi samenika ngadhepi tantangan ingkang benten.
Rahadhian Inu Kertapati utawi Nucky minangka bagéyan saking
generasi anyar trah punika.
Panjenenganipun boten namung nampi warisan nama kulawarga,
nanging ugi nampi amanah moral kang langkung ageng:
ngreksa martabat kulawarga,
ngluhuraken ilmu pengetahuan,
nguataken persaudaraan,
lan nyebaraken manfaat tumrap masyarakat.
Awit sejatinipun, saben generasi namung dados penjaga
sementara saka warisan para leluhur.
Generasi salajengipun bakal maringi penilaian:
apa warisan punika saya ageng,
utawi malah saya luntur.
Piweling Kanggo Para Buyut Lan Canggah
Yen ing tembe mburi para buyut lan canggah maos babad
punika, mugi eling:
Sampeyan mboten miwiti sejarah kulawarga punika.
Sampeyan namung nerusaken.
Ana para leluhur ingkang sampun ngorbanaken wektu, tenaga,
pikiran, lan uripipun supados generasi sakmenika saged gesang langkung sae.
Mula aja nganti tali silaturahmi pedhot.
Aja nganti sejarah kulawarga ilang.
Aja nganti asmane para leluhur kesamaran dening wektu.
Awit bangsa kang agung iku bangsa kang ngajeni leluhure.
Lan kulawarga kang lestari iku kulawarga kang tansah eling
marang oyod lan asal-usule.
GENERASI AWAL
R.P. SONGOSARI
│
└── R.Aj. GAGAK PERMATA I
│
└── R.P. GAGAK
PERMATA II
│
└── R.T. GAGAK
PERMATA III
│
└── R.
SURADANA
│
└──
R.P. DIPRADIYA I
│
└── R.P. DIPRADIYA II
│
└── R. CATRADIKUSUMA
│
└── R. PRANADIKUSUMA
│
└── RA SITI
KUSBANDI SOETIRAH
║
═════════════════════════════════════╬════════════════════════════
║
R. RAHMAT SUROHADIWIJOYO
║
═════════════════════════════════════╬════════════════════════════
│
RR NURWULAN TITISARIE
│
RAHADHIAN INU KERTAPATI
│
GENERASI PENERUS
Motto Trah Surohadiwijoyo
"Luhur Budi, Teteg Ati, Rukun Sedulur, Migunani
Tumrap Sesami."
Karena pada akhirnya, yang diwariskan oleh para leluhur
bukan hanya nama besar, melainkan tanggung jawab untuk menjaga kehormatan
keluarga dengan ilmu, akhlak, dan pengabdian.
